چهل حدیث ازسیره واخلاق ورفتارپیامبراسلام حضرت محمد(ص)
ادب گوش دادن
امام علی علیه السلام فرمود:
پیامبر هرگز سخن کسی را قطع نمیکرد, مگر آنگاه که بیش از حد حرف بزند(یا از مشروع, فراتر رود)آن وقت او را نهی میکرد یابرمیخاست.
سنن النبی, ص 18.
ادب نشستن
علی علیه السلام فرمود:
نشستن و بر خاستن رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم با یاد خدا بود. در مجالس جای مخصوصی برای خود انتخاب نمیکرد و از این کار نهی میفرمود. هر گاه به جمعی میپیوست, هر جا که خالی بود مینشست و به این کار نیز دستور میداد.
سنن النبی, ص 16.
بامهمان
امام کاظم علیه السلام فرمود:
رسول خدا صلی الله علیه و آله هر گاه مهمان داشت, با او غذا میخورد ودست از سفره و غذا نمیکشید, تا آن که مهمان دست از غذا خوردن بکشد.
سنن النبی, ص 67.
مصافحه
امام صادق علیه السلام فرمود:
رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم هرگز با کسی دست نداد که دستش را عقب بکشد مگر آن که طرف مقابل دست خود را عقب ببرد.
بحارالانوار, ج 16, ص 269.
خوش خلقی
امام علی علیه السلام فرمود:
رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم همواره خوشرو, خوش خو و نرم بود, خشن و درشت خوی نبود.
مکارم الاخلاق, ص 14.
گفتار
امام علی علیه السلام فرمود:
آن حضرت هرگز کسی را مذمت نمیکرد, و در پی لغزشها و عیوب و اسرار دیگران نبود و سخن نمیگفت مگر آنجا که امید ثواب داشت.
سنن النبی, ص 17.
خوراک
امام صادق علیه السلام فرمود:
رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم تا روز وفات خود, همواره طعامش نان جو بود.
سنن النبی, ص 49.
شوخی
امام صادق علیه السلام فرمود:
رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم شوخی و مزاح میکرد, ولی جز حق چیزی نمیگفت.
بحار الانوار, ج 16, ص 244.
خوردن به اندازه
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم فرمود:
ما جمعیتی هستیم که تا کاملا گرسنه نشویم غذا نمیخوریم و چون میخوریم, خود را کاملا سیر نمیکنیم.
سنن النبی, ص 181.
غذای جمعی
امام صادق علیه السلام فرمود:
پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم هرگاه در جمع مردم غذا میخورد,اولین کسی بود که دست به غذا دراز میکرد و آخرین فردی بود که دست ازغذا میکشید تا دیگران بخورند.
سنن النبی, ص 166.
بندگی
امام صادق علیه السلام فرمود:
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم مانند بنده غذا میخورد و مانند بنده مینشست و میدانست که بنده است.
بحارالانوار, ج 16, ص 262.
سجود
امام باقر علیه السلام فرمود:
هیچگاه پیامبر خدا از خواب بیدار نشد, مگر اینکه سر به خاک نهاده, برای خدا سجده میکرد.
مکارم الاخلاق, ص 39.
جاذبه نماز
امام علی علیه السلام فرمود:
رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم هیچ چیز را, نه شام و نه غیر آنرا بر نماز مقدم نمیداشت. هرگاه وقت نماز فرا میرسید, رسول خدا دیگر نه خانواده میشناخت و نه دوست.
سنن النبی, ص 268.
آهنگ قرآن
امام باقر علیه السلام فرمود:
پیامبر اسلام, از همه مردم زیباتر و خوش آهنگ تر قرآن میخواند.
سنن النبی, ص 311.
گریه در نماز
امام سجاد علیه السلام:
رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم در نماز, آن قدر گریه میکرد تا آنکه جانمازش تر میشد, این بخاطر خوف از خدا بود, بی آنکه جرمی داشته باشد.
سنن النبی, ص 32.
باامت
انس بن مالک گوید:
پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله به عیادت مریض و تشییع جنازه میرفت ودعوت برده را میپذیرفت.
مکارم الاخلاق, ص 15.
ادب با همنشین
علی علیه السلام میفرماید:
هرگز دیده نشد که پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله پای خود را پیش کسی دراز کند.
بحارالانوار, ج 16, ص 236.
سخن به اندازه فهم مردم
امام صادق علیه السلام فرمود:
رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم هرگز با مردم به اندازه عقل خود سخن نگفته و فرموده: ما پیامبران مأموریم که با مردم به اندازه عقل و فهمشان سخن بگوییم.
سنن النبی, ص 57.
عدالت در نگاه
امام صادق علیه السلام فرمود:
رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم نگاه هایش را بین اصحابش تقسیم میکرد و به این و آن یکسان نگاه میکرد.
اصول کافی, ج 2, ص 671.
عاطفه
امام باقر علیه السلام:
هرگاه رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم در نماز, صدای گریه کودکی را میشنید, نمازش را سبکتر میخواند تا مادر آن کودک«که در نمازجماعت بود»به بچه رسیدگی کند.
سنن النبی, ص 273.
خشم برای خدا
امام علی علیه السلام فرمود:
رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم از ستمی که به خود او میشد انتقام نمیگرفت, مگر آن که حریم الهی هتک شود, که در آن صورت خشم میکرد و غضبش برای خدا بود.
سنن النبی, ص 45.
مسواک
امام صادق علیه السلام فرمود:
رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم هر بار که از خواب بر میخاست,مسواک میزد.
سنن النبی, ص 222.
تنظیم وقت
امام علی علیه السلام فرمود:
پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم , وقتی به خانه خویش میرفت اوقاتش را سه قسمت میکرد: بخشی برای خدای متعال, بخشی مخصوص خانواده و بخشی هم برای کارهای شخصی خود.
مکارم الاخلاق, ص 13.
حفظ زبان
امام علی علیه السلام فرمود:
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم زبان خویش را از غیر سخنان مورد نیاز باز میداشت و کلامش را الفت میبخشید و آنان را دور و بیزار نمیساخت.
سنن النبی, ص 15.
ارزشهای اخلاقی
امام علی علیه السلام فرمود:
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله از همه مردم بخشنده تر, با جرأت تر,راستگوتر, وفادارتر, خوش اخلاقتر و نیکو رفتارتر بود.
بحارالانوار, ج 16, ص 194.
فرزند دختر
امام علی علیه السلام فرمود:
هرگاه رسول خدا صلی الله علیه و آله را به ولادت دختری مژده میدادند,میفرمود: ریحان و دسته گل است و روزی او بر خداست.
سنن النبی صلی الله علیه و آله ص 80.
رو به قبله
امام صادق علیه السلام فرمود:
رسول خدا صلی الله علیه و آله بیشتر اوقات, رو به طرف قبله مینشست.
مکارم الاخلاق, ص 26.
تواضع
امام باقر علیه السلام فرمود:
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله فرمود: از پنج کار تا هنگام مرگ دست برنمیدارم:(به نشانه تواضع)
1 غذا خوردن روی زمین با بردگان
2 سوار شدن بر الاغ بی پالان
3 بز را با دست خود دوشیدن
4 لباس پشمیه پوشیدن
5 به کودکان سلام کردن
تا این که بعد از من سنت شود.
بحارالانوار, ج 16, ص 215.
آراستگی
امام علی علیه السلام فرمود:
حضرت رسول صلی الله علیه و آله همواره موهای خود را شانه میزد وبیشتر اوقات, موی خود را با آب صاف میکرد و شانه میزد.
سنن النبی, ص 91.
لبخند در سخن
ابو درداء روایت کرده است:
حضرت رسول خدا صلی الله علیه و آله هرگاه سخنی میگفت در کلامش تبسم مینمود و لبخند میزد.
مکارم الاخلاق, ص 21.
راه رفتن
ابن عباس نقل کرده است:
پیامبر صلی الله علیه و آله هنگام راه رفتن, چنان با نشاط راه میرفت که معلوم میشد راه رفتن انسان ناتوان و خسته نیست.
بحار الانوار, ج 16, ص 326.
ساده زیستی
امام علی علیه السلام فرمود:
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله روی زمین غذا میخورد و مانند بندگان دو زانو مینشست و با دست خویش کفش و لباس خود را وصله میزد ومیدوخت و بر الاغ بی پالان سوار میشد و کسی را هم در ردیف خود سوار میکرد.
نهج البلاغه فیض الاسلام, خطبه 195.
شجاعت
علی علیه السلام فرمود:
وقتی که آتش جنگ برافروخته میشد و دو لشگر به هم میرسیدند, همه ما به پیامبر اسلام پناهنده میشدیم و کسی نبود که از آن حضرت به دشمن نزدیکتر باشد.
محجه البیضاء, ج 4, ص 151.
شکر
امام صادق علیه السلام فرمود:
رسول خدا صلی الله علیه و آله هر روز سیصد و شصت بار خدا را حمد میکرد.
بحار الانوار, ج 16, ص 257.
مجلس پیامبر
امام علی علیه السلام فرمود:
وقتی رسول خدا صلی الله علیه و آله سخن میگفت حاضران سرا پا گوش بودند, گویی بر سرهایشان پرنده نشسته است. و وقتی ساکت میشد اصحاب سخن میگفتند. در حضور او, در سخن نزاع نمیکردند. هر کس سخن میگفت گوش میکردند تا تمام کند.
مکارم الاخلاق, ص 15.
در جمع یاران
ابوذر غفاری گوید:
حضرت رسول صلی الله علیه و آله در میان اصحاب خویش مینشست.هرگاه غریب و ناشناسی میآمد, نمیشناخت که حضرت محمد کدام یک از آنان است, تا آن که بپرسد.
مکارم الاخلاق, ص 16.
عطر
امام صادق علیه السلام فرمود:
رسول خدا صلی الله علیه و آله برای عطریات بیش از غذا خرج میکرد.
بحار الانوار, ج 16, ص 248.
مردمداری
انس«خدمتکار پیامبر صلی الله علیه و آله»میگوید:
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله هرگاه یکی از اصحاب خود را سه روز نمیدید از حال او جویا میشد.
اگر غایب بود, دعایش میکرد.
و اگر در شهر بود به دیدارش میرفت.
و اگر بیمار بود به عیادتش میشتافت.
مکارم الاخلاق, ص 19.
فروتنی
امام صادق علیه السلام فرمود:
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله هرگز از آغاز بعثت تا رحلت, در حال تکیه دادن غذا نخورد(آنگونه که رسم سلاطین بود)و این از روی تواضع در برابرخدا بود.
بحارالانوار, ج 16, ص 242.
غمزدایی از اصحاب
حضرت علی علیه السلام فرمود:
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله همیشه هر یک از اصحاب را غمگین میدید, با شوخی او را خوشحال میکرد و میفرمود: خداوند, کسی را که با برادرانش با ترشرویی و چهره عبوس روبرو شود, دشمن میدارد.
